Đình Đồng Quan tại Hải Phòng thờ ai?

Đình Đồng Quan tại xã Vĩnh Thuận (Hải Phòng) có lịch sử lâu đời, tôn thờ vị danh thần thời Mạc là Phạm Viết Kính.

Đình Đồng Quan: Ngôi đình gắn với vị danh thần

Tên gọi đình Đồng Quan gắn liền với sự thay đổi tên của làng Đồng Quan. Khoảng giữa thế kỷ XVI, làng Đồng Quan có tên là Gián Quan. Sau khi Phạm Viết Kính làm quan triều Mạc, được phong tước Kỳ Quận Công đã mang bổng lộc về dựng chùa, chia đều cho nhân dân trong làng cùng hưởng. Từ đó làng đổi tên thành Đồng Quan - mang ý nghĩa là cùng được hưởng lộc quan.

Đình Đồng Quan tôn thờ hai vị thần là Thái Bảo Đông Quận công Phạm phủ quân (tức Phạm Viết Kính, người địa phương, làm quan triều Mạc và triều Lê Trung Hưng) và Trinh Khiết Thuần Cẩn linh ứng phu nhân. Hiện nay, trong đình còn có ban thờ Lưỡng Quận công Phạm Viết Trung (là con của Phạm Viết Kính).

Sách Đại Việt sử ký toàn thư (1697), bản kỷ, quyển XVIII, bản dịch của Viện Khoa học Xã hội Việt Nam xuất bản năm 1993, trang 625, 628 chép: “Tướng Đông đạo của họ Mạc là Kỳ Quận công Phạm Viết Kính theo về triều đình, được ban tước Đông Quận công”; “Trước đây, Đông Quận công của họ Mạc là Phạm Viết Kính người huyện Tứ Kỳ theo về triều đình, được cấp cho binh dân tổng Châu Xuyết, huyện Hoằng Hoá và cho theo quân đi đánh giặc...”.

Nội dung văn bia “Bảo Quang tự chung bi ký” (1578) có khắc ghi công đức của Phạm Viết Kính: “Ở làng Đồng Quan, huyện Tứ Kỳ, phủ Hạ Hồng sừng sững một đại danh lam, đó là chùa Bảo Quang. Trong gác chùa lừng lững một đại pháp âm, đó là chuông Bảo Quang. Công đức tu tạo chùa là ai? Công sức đúc chuông viên mãn là ai? Đó là Nam quân Đô đốc phủ Tả đô đốc Kỳ Quận công, được ban làm An Khê sĩ ơn phúc lớn của Thái hoàng thái hậu mà có danh tiếng”.

Theo đó, Phạm Viết Kính là người địa phương vốn làm quan nhà Mạc được phong tước Kỳ Quận công, sau lại làm quan nhà Lê được ban tước Đông Quận công. Với làng xã quê hương, ngài có công tu tạo đúc chuông chùa Đồng Quan (Bảo Quang tự) vào thời Mạc.

Trải qua các triều đại phong kiến Việt Nam, nhà vua đều ban tặng sắc phong cho phép nhân dân địa phương hương khói phụng thờ ngài. Hiện nay, đình còn bảo lưu nhiều đạo sắc phong như: Sắc niên hiệu Tự Đức thứ 6 (1853); Sắc niên hiệu Tự Đức thứ 33 (1880); Sắc niên hiệu Đồng Khánh thứ 2 (1887); Sắc niên hiệu Duy Tân thứ 3 (1909); Sắc niên hiệu Khải Định thứ 9 (1924).

Tương truyền, đình Đồng Quan được khởi dựng vào thời điểm ngay sau khi Phạm Viết Kính mất (tức vào khoảng cuối thế kỷ XVI, đầu thế kỷ XVII). Đến năm 1945, do thăng trầm của lịch sử, ngôi đình gốc không còn nữa.

Năm 1997, chính quyền, nhân dân địa phương cùng với dòng họ Phạm xây dựng một ngôi đình mới. Năm 2020, đình xuống cấp trầm trọng nên được chính quyền, nhân dân địa phương và con em xa quê đóng góp, tôn tạo lại đình với quy mô kiến trúc như hiện nay.

Giàu giá trị văn hóa, lịch sử

Đình Đồng Quan tọa lạc trên một khu đất cao ráo, quang đãng với cảnh quan đẹp, lọt trong khúc uốn hình cánh cung của sông Luộc, được xem là thế đất “tụ thủy - tụ phúc”.

Đình được xây dựng trên cơ sở kiến trúc truyền thống với nguyên liệu chính là gỗ lim, đá xanh, đá ong. Nghệ thuật điêu khắc, trang trí trên các cấu kiện kiến trúc tại đình Đồng Quan mang đậm giá trị nghệ thuật truyền thống. Đình Đồng Quan hiện nay còn lưu giữ được một số di vật, cổ vật như: bia đá; chân tảng kê cột; hòm đựng sắc phong và đặc biệt là 7 đạo sắc.

Đình Đồng Quan còn là không gian linh thiêng của cộng đồng cư dân tổ chức lễ hội truyền thống địa phương. Hằng năm, tại đình, nhân dân tổ chức các sự lệ: lễ kỳ an (từ ngày 10 – 12 tháng Giêng); ngày hoá của thành hoàng Phạm Viết Kính (ngày 16/5 âm lịch); ngày hoá của phu nhân (ngày 15/6 âm lịch); lễ kỳ phúc (ngày 10/11 âm lịch). Trong đó, lễ kỳ an diễn ra từ ngày 10 - 12 tháng Giêng được định là ngày lễ hội truyền thống của đình.

Trong lễ hội, bên cạnh việc bảo tồn, gìn giữ những nghi lễ truyền thống như rước kiệu, tế lễ thì các trò chơi dân gian như chọi gà, cờ người, tổ tôm điếm, cầu thùm, bịt mắt bắt vịt, đập niêu vẫn được người dân duy trì, phát huy.

Các trò chơi dân gian tạo không khí vui tươi, phấn khởi, tái tạo không gian văn hóa truyền thống, tăng thêm tinh thần gắn kết cộng đồng, đồng thời bồi đắp tình yêu và lòng tự hào về những giá trị truyền thống tốt đẹp của cha ông.

Trong khuôn viên bên trái đình là chùa Đồng Quan, di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia năm 1992, tạo thành một cụm di tích tôn giáo - tín ngưỡng độc đáo của địa phương.

Ngày 14/12/2021, UBND thành phố Hải Phòng ra Quyết định số 3640/QĐ-UBND công nhận đình Đồng Quan là Di tích lịch sử cấp thành phố.

Nguồn: báo Hải Phòng